In de schaduw van de almachtige Tempranillo schuilt de ware complexiteit van de Noord-Spaanse wijncultuur. In regio's als DOCa Rioja en D.O. Navarra speelden rassen als Graciano en Mazuelo eeuwenlang een cruciale maar bescheiden rol als de geheime ‘bouwstenen’ die assemblagewijnen voorzagen van extra zuren, kleur en bewaarkracht. Vandaag de dag ontdekken vooruitstrevende wijnmakers dat deze rassen, mits met precisie behandeld in wijngaard en kelder, op zichzelf staande meesterwerken opleveren. Voor de geoefende proever bieden ze een fascinerende inkijk in authentiek vakmanschap en terroir-expressie.
Mazuelo: De zuidelijke krachtpatser in het noorden
Mazuelo — internationaal en lokaal ook bekend onder namen als mazuela, cariñena of carignan — kent een historische aanwezigheid in Spanje (met name Navarra, La Rioja en Catalonië), maar heeft zich inmiddels verspreid naar Zuid-Frankrijk, Australië en de Verenigde Staten. In Navarra neemt het ras traditioneel minder dan 1% van het wijngaareareaal in en is het hoofdzakelijk geconcentreerd in de warme Ribera Baja.
Ampelografisch profiel & Klimaat: Mazuelo gedijt uitstekend in droge, milde tot warme klimaten (thermale regio IV-V) en vraagt om een hoog aantal zonuren. Het is een zeer productieve en regelmatige druif die weinig veeleisend is qua bodem, mits de grond niet te diep is.
Vegetatieve cyclus: Het ras kenmerkt zich door een late uitbotting, bloei eind juni, veraison eind augustus en een zeer late rijping binnen een lang groeiseizoen.
Gevoeligheid: De druif is zeer gevoelig voor echte meeldauw (powdery mildew), botrytis en zuurrot, maar toont daarentegen een sterke resistentie tegen wind en droogte.
In het glas: Produceert wijnen met een matig intense kleur, een fruitig karakter, een uitgesproken hoge aciditeit en een medium body. Traditioneel ingezet om 'frisheid' toe te voegen aan blends, maar tegenwoordig steeds vaker gewaardeerd als karaktervolle, diepgaande single-varietal.
Graciano: De elegante en wispelturige aristocraat
Graciano is een autochtone rode variëteit uit La Rioja en Navarra. Ondanks zijn superieure eigenschappen voor kwaliteitsblends, beslaat hij slechts zo'n 2% van de wijngaarden in Navarra, voornamelijk aangeplant in de subregio's Ribera Alta en Ribera Baja. Kwaliteitsproducenten omarmen het ras echter vanwege zijn unieke fenolische rijkdom.
Ampelografisch profiel & Klimaat: In tegenstelling tot Mazuelo prefereert Graciano mildere klimaatomstandigheden (thermale regio II-III) en koelere, kalkrijke kleigronden. Het is een moeilijk aan te passen ras dat zeer gevoelig is voor droogte en in adverse weersomstandigheden aan het einde van de cyclus snel blad kan verliezen.
Trossenstructuur: De trossen zijn middelgroot tot groot, compact en licht hangend met een gemiddeld gewicht van circa 280 gram. De bessen zijn middengroot, intens zwart van kleur, wasachtig en bezitten een middelste schilddikte.
Vegetatieve cyclus: Deel de lange cyclus met late uitbotting, bloei eind juni, veraison in de laatste tien dagen van augustus en een zeer late rijping die vraagt om optimale weersomstandigheden.
Gevoeligheid & Productie: Het is een uiterst rustieke plant met een gemiddelde productie, hoewel hij vatbaar is voor valse meeldauw (downy mildew) en late botrytis.
In het glas: Geeft wijnen met een zeer intense kleur dankzij een hoge concentratie kleurstoffen, gecombineerd met torenhoge zuren en een volle structuur met abundante tannines.
Graciano vs. Mazuelo: Een technische vergelijking
| Eigenschap | Graciano | Mazuelo (Cariñena) |
| Primaire Regio's in Navarra | Ribera Alta & Baja | Voornamelijk Ribera Baja |
| Klimaatvoorkeur | Mild klimaat (Regio II-III) | Droog, mild tot warm (Regio IV-V) |
| Bodemvoorkeur | Koelere, kalkrijke kleigronden | Niet veeleisend (m.u.v. te diepe gronden) |
| Vegetatieve Cyclus | Late uitbotting, zeer late rijping | Late uitbotting, zeer late rijping |
| Ziektegevoeligheid | Valse meeldauw, late botrytis | Echte meeldauw, botrytis, zuurrot |
| Kleur & Structuur | Zeer intense kleur, vol, veel tannine | Matig intense kleur, fruitig, medium body |
| Rol in de Wijn | Biedt diepe kleur, parfum en structuur | Biedt frisheid (zuren) en levendigheid |
Diepgang voor de gevorderde proever
Wie verder kijkt dan de geijkte houtgerijpte Tempranillo, vindt in Graciano en Mazuelo een schat aan culinaire toepassingen. Door hun natuurlijke, stevige zuurgraad en uitgesproken tannines of kruidige ondertonen zijn deze wijnen bij uitstek geschikt voor de betere gastronomie. Ze versmelten prachtig met rijke gerechten zoals traag gegaard wild, lamsvlees met kruidige jus, of lang gerijpte kazen. Waar Graciano schittert door zijn diepe, florale cassis- en pepernoten, brengt Mazuelo een robuuste, aardse beet die elk complex gerecht van extra dimensie voorziet.
Zelf ervaren?
Ben je geïnspireerd geraakt om deze karaktervolle, eigenzinnige rassen zelf te ervaren? Je hoeft niet te kiezen tussen de verfijnde kruidigheid van de Viña Zorzal Graciano en de krachtige diepgang van de Aixalà Les Clivelles (100% Cariñena). Ontdek hoe deze unieke monocépages de traditionele grenzen van Noord-Spaanse wijnen verleggen en proef het ware potentieel van Graciano en Mazuelo in je eigen glas.
Bestel het proefpakket of de individuele flessen direct via onze ViMonavarra webshop en proef de verborgen parels van het Spaanse terroir.